05524535308
  05524535308
Doğal Artvin Ürünleri | Bal, Tereyağı, Peynir, Pekmez

Yayla Pancarı Nedir? Artvin’in Geleneksel Mutfağı

Yayla pancarı (dağ pancarı), Artvin'in dağ ve yayla mutfağında bilinen, yemeklik yapraklarıyla geleneksel çorbalar hazırlanan yöresel bir bitkidir. Mevsiminde toplanarak taze pişirilebildiği gibi kurutulmuş haliyle de farklı dönemlerde sofralarda yer bulur.

Artvin'de yayla pancarından yapılan çorba, kendine özgü lezzetiyle tanınır. Yöremizde sabah kahvaltılarında da tüketilen bu çorba, katıkla tamamlanabilir ve isteğe bağlı olarak kavurmayla servis edilebilir.

Bu yazıda yayla pancarının ne olduğunu, yöresel adlarını, kuru ve taze kullanımını ve Artvin usulü yayla pancarı çorbasının tarifini anlatıyoruz.

Kısa cevap: Yayla pancarı çorbası nasıl yapılır?

200 g kurutulmuş veya 500 g taze yayla pancarı temizlenip suda haşlanır. Dört yemek kaşığı un, soğuk suyla açılarak kaynayan pancara eklenir. Yapraklar yumuşayıp un pişince çorba katıkla tamamlanır. İsteğe bağlı olarak pişmiş kavurma eklenir.

Bu tarifte yaklaşık 15 dakikalık son pişirme aşaması anlatılır. Toplam süre, özellikle kurutulmuş yaprakların yumuşamasına göre değişir.

Yayla Pancarı (Dağ Pancarı) Nedir?

Yayla pancarı, Artvin'de dağ pancarı adıyla da bilinen yöresel yemeklik kır bitkilerinden biridir. Özellikle yapraklarından çorba ve farklı yemekler hazırlanır.

Artvin Çoruh Üniversitesi tarafından yayımlanan etnobotanik araştırmada, Artvin merkez köylerinde yayla pancarı, dağ pancarı, tutya, tivrihali ve olin gibi adlarla bilinen bitki örnekleri kaydedilmiştir.

Araştırmadaki örneklerin bir bölümü bilimsel olarak Polygonum bistorta adıyla tanımlanmıştır. Bu bitki güncel botanik sınıflandırmalarda Bistorta officinalis adıyla da yer alır.

Ancak aynı yöresel ad farklı köylerde farklı bitkiler için kullanılabilir. Bu nedenle Artvin'in her yerinde dağ pancarı denilen bitkinin kesinlikle aynı botanik tür olduğu varsayılmamalıdır.

Yayla Pancarı Kırmızı Pancar mı?

Hayır. Yayla pancarı adıyla bilinen bu yöresel yapraklı bitki, marketlerde satılan kırmızı kök pancarla aynı ürün değildir.

Artvin mutfağındaki geleneksel yayla pancarı çorbasında bitkinin yemeklik olarak tanınan yaprakları kullanılır.

Artvin Mutfağında Yayla Pancarı Çorbasının Yeri

Artvin mutfağının önemli özelliklerinden biri, doğada yetişen yenilebilir otların mevsiminde değerlendirilmesidir. Dağ pancarı da bu geleneğin parçalarından biridir.

Artvin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, yöresel mutfak envanterinde dağ pancarını yemek yapılan kır otları arasında saymaktadır.

Yaylacılık ve yabani yemeklik bitkiler üzerine yapılan akademik araştırmalarda da yayla pancarı çorbasının Artvin'in yayla yaşamında önemli bir yere sahip olduğu belirtilmiştir.

Yöremizde çorbanın sabah kahvaltısında da tüketilmesi, yayla pancarının yalnızca bir yemek malzemesi değil, yerel sofra kültürünün bir parçası olduğunu gösterir.

Yayla Pancarı Çorbasının Özelliği Nedir?

Çorbanın temel özelliği, haşlanan yayla pancarı yapraklarının unla kıvamlandırılması ve katıkla servis edilmesidir.

İsteğe göre eklenen kavurma, çorbaya et aroması katar. Kullanılan katığın çeşidi ve kıvamı, köyden köye veya evden eve farklılık gösterebilir.

Taze Yayla Pancarı mı, Kurutulmuş Yayla Pancarı mı?

Artvin'de yayla pancarı mevsiminde taze olarak hazırlanabilir. Kurutulmuş hali ise mevsim dışında çorba yapmak için kullanılabilir.

Özellik Taze yayla pancarı Kurutulmuş yayla pancarı
Hazırlık Ayıklanır ve yıkanır Ayıklanır, yıkanır ve gerekirse yumuşatılır
Pişirme Yapraklar yumuşayana kadar Kurutma durumuna göre daha uzun sürebilir
Tarifte kullanılan miktar 500 g 200 g
Kullanım dönemi Toplama mevsimi Uygun saklama koşullarında mevsim dışı

200 g kuru ve 500 g taze yayla pancarı, paylaştığımız geleneksel tarifin alternatif ölçüleridir. Nem miktarı değişebildiği için bunların tam ağırlık eşdeğeri olduğu düşünülmemelidir.

Yayla Pancarı Çorbası İçin Gerekli Malzemeler

Artvin usulü geleneksel tarif

  • 200 g kurutulmuş yayla pancarı veya 500 g taze yayla pancarı
  • 4 yemek kaşığı buğday unu
  • Yeterli miktarda içme suyu
  • Servis için katık
  • İsteğe bağlı pişmiş kavurma

Su ve katık miktarı, aktarılan orijinal tarifte kesin ölçüyle verilmediğinden istenen çorba kıvamına ve kullanılan katığa göre ayarlanır.

Yayla Pancarı Çorbası Nasıl Yapılır? Adım Adım Tarif

1. Pancarı Ayıklayın ve Yıkayın

Yemeklik olarak doğru tanımlanmış yayla pancarı yapraklarını ayıklayın. Soğuk suda iyice yıkayıp süzün. Kurutulmuş yapraklar sertse önceden suda yumuşatabilirsiniz.

2. Yayla Pancarını Kaynatın

Yaprakları tencereye koyun. Çorba kıvamına uygun miktarda su ekleyerek kaynatmaya başlayın. Yaprakların yumuşamasını bekleyin.

3. Unu Soğuk Suyla Karıştırın

Ayrı bir kapta dört yemek kaşığı unu soğuk suyla karıştırın. Topaksız, akışkan bir bulamaç hazırlayın.

4. Unlu Karışımı Çorbaya Ekleyin

Hazırladığınız unlu karışımı kaynayan pancara yavaşça dökün. Bu sırada sürekli karıştırarak unun çorbaya eşit dağılmasını sağlayın.

5. Çorbayı Pişirin

Un tamamen pişip çorba istenen kıvama gelene kadar kaynatın. Geleneksel anlatımda yaklaşık 15 dakika belirtilir. Ancak bu süre yaprakların önceden ne kadar piştiğine ve kuru veya taze oluşuna göre değişebilir.

6. Katık ve Kavurmayla Servis Edin

Çorba piştikten sonra katığı ekleyin. Kullanılan katık süt ürünü ise kesilmesini önlemek için sıcak çorbayla dikkatlice karıştırın.

İsteğe bağlı olarak çorbaya bir miktar önceden pişirilmiş kavurma ekleyin ve sıcak servis edin.

Afiyet olsun!

Yayla Pancarı Çorbasının Püf Noktaları

Un Neden Soğuk Suda Açılır?

Unun soğuk suyla karıştırılması, kaynayan çorbaya eklendiğinde topak oluşmasını azaltır. Karıştırarak eklemek daha düzgün bir kıvam sağlar.

Kuru Yayla Pancarı Önceden Islatılır mı?

Kurutulmuş yaprakların sertliğine göre ıslatma veya ön yumuşatma gerekebilir. Pişirme süresini yalnızca saate göre değil, yaprakların durumuna göre ayarlayın.

Katık Ne Zaman Eklenir?

Paylaşılan geleneksel tarifte katık, çorbanın pişmesinden sonra eklenir. Katığın süt bazlı olması halinde sıcaklık dengesi önemlidir.

Yayla Pancarı Çorbasına Kavurma Konur mu?

Evet. Geleneksel tarifte kavurma isteğe bağlı olarak kullanılır. Kavurma eklenmesi çorbanın tadını değiştirir; kavurmasız olarak da hazırlanabilir.

Alerjen uyarısı: Bu tarif buğday unu nedeniyle gluten içerir. Katık süt ürünü olarak hazırlanıyorsa süt alerjeni de bulunur.

Yayla Pancarı Ne Zaman Toplanır ve Nasıl Saklanır?

Yayla pancarının toplanma dönemi, bulunduğu yükseltiye ve mevsimin hava koşullarına bağlıdır. Bu nedenle bütün Artvin için tek bir toplama ayı belirtmek doğru değildir.

Geleneksel uygulamada uygun yemeklik yapraklar mevsiminde değerlendirilir. Kurutulmuş yapraklar da daha sonra çorba hazırlamak için kullanılabilir.

Kurutulmuş Yayla Pancarı Nasıl Saklanmalı?

Doğru tanımlanmış ve uygun şekilde kurutulmuş yemeklik yaprakları temiz, kuru ve nemden korunan ambalajlarda saklayın. Sabit bir raf ömrü yerine ürünün kurutma ve saklama koşullarını dikkate alın.

Dağdan Toplanan Her Pancar Yenir mi?

Hayır. Benzer görünüm veya yöresel ad, yabani bir bitkinin güvenli şekilde tüketilebileceğini kanıtlamaz. Bitkinin türü ve yenilebilir kısmı güvenilir biçimde belirlenmelidir.

Türü bilinmeyen yabani bitkilerle yemek hazırlanması önerilmez.

Yayla Pancarı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Yayla pancarı ile dağ pancarı aynı mı?

Artvin'de iki isim çoğu zaman aynı yöresel bitki için kullanılır. Ancak farklı köylerde aynı isim başka bitkilere verilebileceği için botanik tür ayrıca doğrulanmalıdır.

Yayla pancarının diğer adları nelerdir?

Artvin merkez köylerindeki akademik kayıtlarda yayla pancarı, dağ pancarı, tutya, tivrihali ve olin adları yer alır.

Yayla pancarı çorbası hangi yöreye aittir?

Artvin'in dağ ve yayla mutfağında bilinen geleneksel yemeklerdendir. Artvin merkez köyleri ve Şavşat çevresinde ilgili pancar otu yemekleri kaydedilmiştir.

Yayla pancarı çorbası kahvaltıda içilir mi?

Evet. Yöremizde bu çorba sabah kahvaltılarında da tüketilir.

200 gram kuru yayla pancarıyla çorba yapılır mı?

Evet. Paylaştığımız tarifin kuru yaprak ölçüsü 200 gramdır. Yaprakların sertliğine bağlı olarak pişirme öncesinde yumuşatma gerekebilir.

Yayla pancarı çorbası kaç dakikada pişer?

Orijinal tarifte yaklaşık 15 dakika belirtilir. Ancak yaprakların haşlanması ve yumuşaması için gereken toplam süre değişebilir.

Yayla pancarı kırmızı pancar mı?

Hayır. Artvin'deki geleneksel yayla pancarı çorbasında kullanılan yapraklı kır bitkisi, kırmızı kök pancarla aynı değildir.

Yayla pancarı hangi hastalıklara iyi gelir?

Yayla pancarının belirli hastalıkları önlediği veya tedavi ettiği yönünde doğrulanmış ürün bazlı bir sağlık iddiası bulunmamaktadır. Geleneksel mutfak kullanımını tıbbi tedaviyle karıştırmamak gerekir.

Yayla pancarı kurutularak kışın kullanılabilir mi?

Evet. Uygun şekilde hazırlanmış yemeklik yaprakların kurutularak daha sonra çorbalarda değerlendirilmesi Artvin'in yöresel mutfak geleneğinde yer alır.

Artvin yaylalarından gelen geleneksel bir çorba

Yayla pancarı çorbası, Artvin'de mevsimlik bitkilerin mutfakta nasıl değerlendirildiğini gösteren yöresel lezzetlerden biridir. Taze veya kurutulmuş yapraklarla hazırlanan bu çorba, katık ve isteğe bağlı kavurmayla sofralarda yer bulur.

Doğal Artvin Ürünleri olarak yöremizin yemek kültürünü ve geleneksel tariflerini doğru bilgilerle tanıtmayı önemsiyoruz.

Bu Yazıyı Paylaşmak İster misiniz ?
İndirimli ürünler ve fırsatlardan ilk önce siz haberdar olmak istermisiniz?
softtr® | Profesyonel E-Ticaret Sistemleri ile hazırlanmıştır.